schilderijen | etsen | tekeningen | tekst & beeld | exposities | persoon | links | disclaimer | contact


   
vorige                                                                                                                                                                            volgende
 
 

HET VIERDE EITJE

Schilderij herinnert Metta en Wytse Brandsma aan hun
mooie jongetje

Bij de buren naar binnen gluren: we doen het allemaal graag.
Boeskoolnijs gaat ng een stap verder. We willen weten wat bij
u boven de bank hangt. Gaarne horen we uw verhaal over het
werk dat u bekoort of irriteert, ontroert en/of troost.
Metta en Wytse Brandsma bijten het spits af met hun schilderij
De vier eitjes, geschilderd door hun zwager Evert Dijkstra.

“Je zou kippen alleen in de zomer moeten kunnen hebben.”
Verzucht Metta Brandsma terwijl ze haar kippen aan het voeren
is. Of ze in Boeskoolnijs wil over iets gevoeligs?
“Waarover dan?”
“Over jullie schilderij met de vier eitjes.”
“Maar natuurlijk! Kom verder. Ik moet alleen nog vanmiddag
het kippenhok schoonmaken.”

In de keuken en kamer hangen diverse schilderijen die gemaakt zijn door haar zwager, de kunstschilder Evert Dijkstra.
Een kleurrijk schilderij met daarop afgebeeld oud kinderspeelgoed, een oude ansichtkaart erbij. In een vitrinekast staat porselein in allerlei kleuren. Het oogt landelijk, een beetje Deens. Het ziet er zo sfeervol en opgeruimd uit dat hier gerust iemand onverwacht kan langskomen.
“Komt ook omdat mijn schoonvader hier is”, zegt Metta.
“Wytse is net even met hem aan het toeren. Hij is dementerend, maar dan op een hele lieve manier. Ik hou met heel mijn ziel van die man.”

Heel mooi jongetje
Metta: “Kijk, het is nu - ik moet er zelfs over nadenken – het
is nu realiseer ik me met een schok 30 jaar geleden. Ik was
vijf maanden zwanger en mijn klas wist dat, ik was destijds
juf. De kinderen hadden mijn buik gevoeld. Ik ging naar de
verloskundige voor een controleafspraak, zij hoorde het hartje
niet en zei: ‘Volgens mij is het een boefje, misschien is hij wel
ergens achter gekropen. Als u toch ongerust bent, dan moet u
even naar het ziekenhuis gaan maar dan moet u wel uw man
meenemen’.’
Ik vond het spannend en belde Wytse. We spraken af bij de
kerk bij de Paterswoldseweg. Ik weet het nog heel goed. Vloeistof op mijn buik en de verpleegkundige haalde de gynaecoloog erbij. De gynaecoloog, dat was dokter … . Kijk als Wytse hier nu was, die weet dat precies. De gynaecoloog zei: ‘Het leeft niet meer. U heeft twee keuzes: u kunt de zwangerschap uitdragen en wachten tot het dood geboren wordt of we halen het.

We gingen eerst naar huis om het te verwerken. De volgende
dag – dat was een zaterdag – is de bevalling ingeleid en toen is het geboren. Ze legden het neer op een kleedje en het
was een heel mooi jongetje. Het was toen afscheid nemen.
Wytse zei, en dat ontroerde mij zo: ‘We gaan uit de bijbel lezen en beschuit met muisjes eten want wij hebben toch een kindje gekregen. Psalm 23, De Heer is mijn herder. Je weet wel, van die ‘diepe duisternis’. In het ziekenhuis gingen ze daar ook heel goed mee om.

 

 

  Ik wist eerst niet of we een nader onderzoek zouden laten
doen. We hebben daar toch in toegestemd omdat het ons eerste kindje was. We hebben geen foto van het jongetje gemaakt.
Later denk je dan nog wel eens… En daarom is het schilderij
van Evert ons zo dierbaar. Er kwam niets uit het onderzoek.
Soms is het lichaam er nog niet aan toe. De gynaecoloog zei:
‘U mag zwanger maken en u mag zwanger raken.’’’

Vier eitjes
Jaren later, Metta en Wytse Brandsma hadden inmiddels drie
kinderen, had hun zwager Evert Dijkstra een expositie in Appingedam. Metta’s oog viel op een schilderij met drie eitjes.
Metta: “Ik zei tegen Wytse: ‘Dat moeten vier eitjes zijn’,
waarop hij zei: ‘ Ik begrijp wat je bedoelt.’ Je weet wel, voor een schilder moeten het voor de compositie drie zijn, maar Evert
zei: ‘Ik maak er speciaal voor jullie n met vier eieren.’”

Wytse Brandsma komt binnen met zijn vader, ze gaan naast
elkaar zitten op de bank. Wytse vult het verhaal over het mooie jongetje aan. Ze vertellen ook over de kinderen die daarna werden geboren. Lobke, zij is warm, gevoelig en verzorgend. Eigenschappen die ook goed van pas komen in haar werk als verplegingswetenschapper. Gijs, de backpacker en IT’ er – ook een hele lieve jongen - en de jongste, Job. Hij heeft cachet. Hij moet nog zijn studie Vastgoed en Makelaardij afmaken, maar vindt het veel leuker om de ‘supermarktmanager’ van Ikea te zijn. Wytse Brandsma vertelt dat ze destijds in Beijum woonden en geen auto hadden, die hadden ze bewust weggedaan. Ze fietsten veel. Ze spraken altijd over het kindje als ‘het jongetje’.
Toen Lobke al was geboren fietsten ze vaak langs de Oosterhamrikkade en daar lag een schip dat Het Jongetje heette.’
Ieder jaar op de geboortedag van het jongetje, in het begin van de lente, nam Wytse een roos voor Metta mee. Ze spraken er ook met de kinderen over. Job vroeg een keer of hij ook geboren zou zijn als alles goed was gegaan met het jongetje.
Metta Brandsma: “We hebben in ieder geval heel vaak tegen
Job gezegd hoe blij we met hem zijn. Dat hij ook voorzichtig
moest zijn op zijn scooter want er is geen Job-winkeltje en ik
wil wel dezelfde Job weer terug. Als mensen vroegen hoeveel
kinderen ik had, dan zei ik drie maar ik dacht vier, want het
voelde als verraad tegenover het jongetje.”

Op een gegeven moment stopte de traditie met de roos. Er
kwam een dag dat ze erachter kwamen dat de geboortedag van het jongetje gisteren was. Samen besloten ze dat het zo goed was, omdat ze het als een teken zagen dat ze het meer en meer verwerkt hadden.
Metta vertelt hoe het kindje er uit zag: “Hij zag er heel mooi
uit. Het handje, dat lag zo. Kijk, precies zo. Het was in ieder
geval een heel mooi jongetje, een gaaf jongetje. Heel licht was
hij. Als miniatuurtje was het volgroeid.”

Evert: zwager en schilder
Metta vertelt dat zij - en vooral hun (schoon-)zus Jannie - een
heel verdrietige periode hebben gehad toen Evert Dijkstra in
2008 overleed.
“Na het overlijden van Evert zei Jannie: ‘Dit hoort bij jullie.‘ Ze
gaf ons het schaaltje met de vier eitjes dat Evert geschilderd
had. We hebben nu het schilderij en het schaaltje dat op het
schilderij staat en het is goed.”
Ze pakt het schaaltje uit een vitrinekast: “Dit is heel kostbaar
voor ons. Het zijn eieren van een wilde eend. Mooi he?”




Het is een heel eenvoudig houten schaaltje, de verf is er een
beetje af. De eieren zijn uitgeblazen. In het schilderij is het
eitje rechtsboven duidelijk iets kleiner. Of Evert dat bewust
heeft gedaan, weet Metta niet. Je oog wordt er op de een of
andere manier naartoe getrokken. Een klein beetje schaduw
in hemelsblauw accentueert het eitje. Het schaaltje dat Metta
heeft laten zien, ziet er door de ogen van Evert uit als een heel
waardevol schaaltje, nog kleurrijker dan het echte schaaltje.
De eitjes komen tot leven op het schilderij, kakelvers zijn ze,
een symbool geworden voor het nieuwe leven maar ook voor
het verlies daarvan. Een schilderij dat een herinnering koestert,
een troostgevend schilderij.

De vader van Wytse leeft met zijn gezichtsuitdrukking helemaal mee met het verhaal dat zijn zoon en schoondochter vertellen en hij sukkelt ook even weg, af en toe. Tijd om afscheid te gaan nemen, Metta gaat terug naar het kippenhok.
We bedanken Metta en Wytse Brandsma voor het delen van
hun verhaal over het schilderij van de vier eitjes. Wytses vader
zet een applaus in.

Evert Dijkstra (1948-2008)
Evert Dijkstra werd in 1948 geboren in Veendam. Hij trouwde
met de oudste zus van Metta: Jannie. Jannie werkte jaren in
het Kinderdagverblijf Hamertje Tik, dat Metta in 2000 in Zuidwolde begon. Evert en Jannie kregen samen drie kinderen:
Linze-Jaap, Maartje en Thijs.
Evert begon zijn artistieke loopbaan als grafisch ontwerper en
als beeldhouwer.
In de jaren tachtig maakte hij kennis met het werk van eigentijdse stillevenschilders. Dit inspireerde hem tot het schilderen van zijn eigen stillevens. Evert had zich het ambacht van het schilderen zelf aangeleerd. Hij wilde schilderen volgens de traditie van de zeventiende eeuw.
Een uitspraak die hij deed over zijn stillevens is ook duidelijk
van toepassing op De vier eitjes: “Eigenlijk is alles mogelijk, je
kunt zelfs een landschap, portret of een zeegezicht in het stilleven schilderen. Je kunt voorwerpen kiezen waar je, los van
de vorm, iets aan beleeft door bepaalde associaties, emoties
of herinneringen.”

In zijn schilderijen worden levenloze voorwerpen gecombineerd
met natuurlijke objecten als bloemen en fruit en
met afbeeldingen van landschappen en figuren. De gekozen
motieven worden vaak tegen een meer abstracte achtergrond
geplaatst. Het is juist deze combinatie van het realistische en
het abstracte die de stillevens van Dijkstra zo boeiend maakt.
De eenheid blijft bewaard door een verfijnde afstemming van
licht en donker en een expliciete verfhuid. Zo ontstaat wat
Dijkstra graag wil bereiken: een wereld van stilte, meditatie en
licht.


Literatuur:
http://home.wanadoo.nl/smelik-stokking/SMST-011901/
EXPO-AD.html
Evert Dijkstra Schilderijen,
Uitgave van Smelik Stokking Galeries

Tekst: Linda Noordhuis
Fotografie: Klaas Huizenga